Rozliczenie PIT dla cudzoziemca zaczyna się nie od wyboru formularza, lecz od ustalenia, gdzie dana osoba ma rezydencję podatkową. To od statusu rezydencji podatkowej i status rezydenta podatkowego zależy, czy cudzoziemiec rozlicza w Polsce całość dochodów, czy tylko wynagrodzenie z pracy wykonywanej na terytorium Polski. Dla pracodawcy ważne jest też, czy zatrudnienie odbywa się na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia czy w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce.
Rezydencja podatkowa cudzoziemca
Polskim rezydentem podatkowym jest osoba, która ma miejsce zamieszkania w Polsce, czyli posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Wtedy podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu i wykazuje w Polsce dochody zarówno z krajowych, jak i zagranicznych źródeł. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że osoby mieszkające w Polsce mają „nieograniczony obowiązek podatkowy”, czyli opodatkowują tu wszystkie dochody¹.
Jeżeli cudzoziemiec przebywa w Polsce krócej, a jego centrum interesów osobistych pozostaje za granicą, może podlegać ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Osoby niebędące polskimi rezydentami podatkowymi rozliczają tu wyłącznie przychody uzyskane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dla prawidłowego rozliczenia znaczenie ma też certyfikat rezydencji podatkowej i umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania. Na jej podstawie można ustalić, któremu państwu przysługuje prawo do opodatkowania danego dochodu oraz jaką metodę należy zastosować, aby uniknąć podwójnego opodatkowania.
Umowa o pracę, zlecenie i działalność
Najczęstszy przypadek to zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Pracodawca jako wypłacający wynagrodzenie oblicza zaliczki na podatek dochodowy, pobiera składki na ubezpieczenie społeczne, a następnie przekazuje odprowadzany podatek do urzędu skarbowego. Po zakończeniu roku podatkowego pracodawca sporządza informację PIT-11, w której wykazuje m.in. wysokość uzyskanych przez pracownika przychodów, koszty ich uzyskania, dochód, pobrane zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
W przypadku umów cywilnoprawnych rozliczenie może przebiegać odmiennie niż przy umowie o pracę. Jeżeli cudzoziemiec uzyskuje przychody z działalności wykonywanej osobiście, na przykład na podstawie umowy zlecenia, w pierwszej kolejności należy ustalić jego status rezydencji podatkowej. Polski rezydent co do zasady rozlicza podatek na zasadach ogólnych, według skali podatkowej. U nierezydenta może pojawić się zryczałtowany podatek, chyba że wynika inaczej z przepisów podatkowych.
Jeżeli cudzoziemiec prowadzi działalność gospodarczą, rozliczenie PIT zależy od formy opodatkowania działalności gospodarczej, kraju rezydencji i tego, czy działalność jest faktycznie wykonywana na terenie Polski. Nie wystarczy samo miejsce wypłaty wynagrodzenia; trzeba ocenić źródło przychodu i celów podatkowych całej współpracy.
PIT-11 czy IFT-1R?
PIT-11 otrzymuje cudzoziemiec rozliczany jak polski rezydent podatkowy albo osoba, której przychody są wykazywane przez płatnika na zasadach ogólnych. Na jego podstawie składa się deklarację roczną PIT, np. PIT-37 lub PIT-36. Formularz pozwala wykazać zakres ulg podatkowych, odliczeń podatkowych i preferencji podatkowych, gdy podatnik ma do nich prawo po spełnieniu warunków określonych w ustawie.
IFT-1R dotyczy natomiast osób fizycznych niemających miejsca zamieszkania w Polsce. Oficjalny opis formularza wskazuje, że jest to informacja o przychodzie uzyskanym przez osoby fizyczne niemające w Polsce miejsca zamieszkania². Dokument przekazuje się podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu. W przypadku nierezydentów właściwy będzie urząd skarbowy obsługujący sprawy opodatkowania osób zagranicznych. To do niego należy przekazać informację podatkową, jeżeli podatnik nie ma miejsca zamieszkania w Polsce.
Właściwy urząd skarbowy i identyfikator
Właściwy urząd skarbowy ustala się nie na podstawie obywatelstwa cudzoziemca, lecz przede wszystkim według jego miejsca zamieszkania oraz statusu rezydencji podatkowej. Jeżeli cudzoziemiec ma adres zamieszkania w Polsce, właściwy jest urząd według adresu. Jeżeli podatnik nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, właściwy będzie urząd skarbowy obsługujący sprawy opodatkowania osób zagranicznych. To do tego urzędu płatnik przekazuje wymagane informacje podatkowe i deklaracje roczne, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Do prawidłowego rozliczenia podatkowego cudzoziemiec powinien posługiwać się właściwym identyfikatorem podatkowym — numerem PESEL albo NIP. Zgodnie z informacjami dostępnymi w serwisie gov.pl numer PESEL może zostać nadany cudzoziemcowi z urzędu przy zameldowaniu na pobyt przekraczający 30 dni. Jeżeli cudzoziemiec nie może się zameldować, może wystąpić o nadanie numeru PESEL, składając odpowiedni wniosek w urzędzie gminy³. Wydanie numeru PESEL ułatwia złożenie deklaracji PIT w formie elektronicznej, a płatnikom pomaga przygotować komplet informacji podatkowych. Wielu płatników przekazuje PIT-11 i IFT-1R wyłącznie elektronicznie.
Ulgi, odliczenia i rozliczenie roczne
Cudzoziemiec będący polskim rezydentem podatkowym może korzystać z ulg i odliczeń podobnie jak obywatel Polski, jeżeli spełnia ustawowe warunki. Nierezydenci również mogą skorzystać z niektórych preferencji podatkowych, jednak zasadniczo wymaga to spełnienia dodatkowych warunków. Dotyczy to zwłaszcza osób mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim Unii Europejskiej, kraju należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w państwie, z którym Polska zawarła odpowiednią umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W przypadku obywateli Ukrainy, państw Unii Europejskiej oraz krajów spoza UE kluczowe jest każdorazowe ustalenie statusu rezydencji podatkowej przed wyborem właściwego formularza. Podatek należy rozliczyć za rok podatkowy, w którym podatnik uzyskał dochód. Jeżeli w trakcie roku pobrane zaliczki przewyższały należny podatek, może powstać nadpłata podlegająca zwrotowi. Gdy zaliczki były zbyt niskie, podatnik będzie zobowiązany do dopłaty. Starannie przygotowane zeznanie podatkowe ogranicza ryzyko błędów, korekt oraz ewentualnych wyjaśnień przed urzędem skarbowym.
Podsumowanie
Prawidłowe rozliczenie PIT cudzoziemca wymaga w pierwszej kolejności ustalenia jego statusu rezydencji podatkowej, w tym miejsca zamieszkania dla celów podatkowych, położenia centrum interesów osobistych lub gospodarczych, długości pobytu na terytorium Polski oraz podstawy uzyskiwania przychodów. Dopiero na tej podstawie można określić właściwy formularz podatkowy, np. PIT-11 albo IFT-1R, ustalić właściwy urząd skarbowy oraz zweryfikować możliwość skorzystania z ulg i preferencji podatkowych. Nie należy automatycznie zakładać, że każdy cudzoziemiec jest nierezydentem. Osoba, która mieszka i pracuje w Polsce, może spełniać przesłanki polskiej rezydencji podatkowej, a w konsekwencji podlegać w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Przypisy:
- Ministerstwo Finansów, „Podatek PIT”, https://www.podatki.gov.pl/podatki-osobiste/pit/informacje-podstawowe/.
- Ministerstwo Finansów, „IFT-1/IFT-1R”, https://www.gov.pl/web/finanse/ift-1ift-1r.
- Ministerstwo Cyfryzacji, „Uzyskaj numer PESEL”, https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-numer-pesel-dla-cudzoziemcow.
